Cấp độ CEFR: C1/C2 | Chuyên mục: Cơ chế & Tính liên kết
Diễn ngôn (Discourse) và Tính mạch lạc (Coherence) là gì?
Một văn bản không chỉ là tập hợp ngẫu nhiên các câu. Để dễ đọc và dễ hiểu, nó cần có "chất kết dính".
- Tính liên kết (Cohesion) đề cập đến "chất kết dính ngữ pháp" cụ thể (các từ như it, however, so) giúp liên kết các câu lại với nhau.
- Tính mạch lạc (Coherence) là "chất kết dính logic". Đó là cách các ý tưởng trở nên có nghĩa đối với người đọc vì chúng đi theo một lộ trình rõ ràng.
Nếu thiếu những yếu tố này, một văn bản sẽ trở nên rời rạc, lặp lại hoặc khó hiểu.
1. Tham chiếu (Reference): Chỉ về phía trước và phía sau
Thay vì lặp lại cùng một danh từ, chúng ta sử dụng đại từ hoặc từ hạn định để "chỉ" đến các ý tưởng đã được đề cập ở nơi khác.
Tham chiếu ngược (Anaphoric Reference)
Đây là loại phổ biến nhất. Chúng ta đề cập đến một điều gì đó, sau đó tham chiếu lại nó.
The company announced a new policy yesterday. It will take effect next month. (It = chính sách mới)
(Công ty đã công bố một chính sách mới ngày hôm qua. Nó sẽ có hiệu lực vào tháng tới.)
Tham chiếu xuôi (Cataphoric Reference)
Chúng ta sử dụng đại từ trước để tạo sự chú ý hoặc tập trung, sau đó mới tiết lộ danh từ.
When she finally arrived, Sarah looked exhausted. (she = Sarah)
(Khi cô ấy cuối cùng cũng đến, Sarah trông kiệt sức.)
Từ chỉ định (Demonstratives: This, That, These, Those)
Chúng ta sử dụng this hoặc that để chỉ toàn bộ một ý tưởng hoặc một câu đã được đề cập trước đó.
The price of petrol is rising. This means food will become more expensive. (This = việc giá xăng tăng)
(Giá xăng đang tăng. Điều này có nghĩa là thực phẩm sẽ trở nên đắt đỏ hơn.)
2. Thay thế (Substitution) và Lược bỏ (Ellipsis)
Để làm cho một văn bản "trôi chảy" hơn, chúng ta thường thay thế hoặc lược bỏ các từ để tránh lặp lại.
Thay thế (Substitution)
Thay thế một từ bằng một "từ giữ chỗ" như one, do, so, not.
I don't like the red shirt, but I love the blue one. (one = shirt)
(Tôi không thích chiếc áo sơ mi đỏ, nhưng tôi thích chiếc màu xanh đó.)
"Will it rain?" "I think so." (so = that it will rain)
("Trời có mưa không?" "Tôi nghĩ vậy.")
Lược bỏ (Ellipsis)
Loại bỏ các từ đã được hiểu từ ngữ cảnh.
She went to the shop and [she] bought some bread.
(Cô ấy đi đến cửa hàng và [cô ấy] mua một ít bánh mì.)
I’ve finished the report, have you [finished the report]?
(Tôi đã hoàn thành báo cáo rồi, bạn đã [hoàn thành báo cáo] chưa?)
3. Các từ nối diễn ngôn nâng cao (Advanced Discourse Markers)
Các từ nối diễn ngôn hoạt động như "biển báo giao thông" cho người đọc, cho họ biết loại thông tin nào sắp xuất hiện.
| Chức năng | Từ nối | Ví dụ |
|---|---|---|
| Thêm thông tin | Furthermore, Moreover, In addition (Hơn nữa, Ngoài ra, Thêm vào đó) | The car is fast. Moreover, it is very safe. (Chiếc xe này nhanh. Hơn nữa, nó rất an toàn.) |
| Tương phản | Conversely, Nevertheless, Nonetheless (Ngược lại, Tuy nhiên, Dù vậy) | Profits are up. Nevertheless, we must cut costs. (Lợi nhuận đang tăng. Tuy nhiên, chúng ta phải cắt giảm chi phí.) |
| Kết quả logic | Consequently, Therefore, As a result (Do đó, Vì vậy, Kết quả là) | He missed the bus. Consequently, he was late. (Anh ấy lỡ xe buýt. Do đó, anh ấy đã đến muộn.) |
| Cấu trúc/Sắp xếp | Regarding, As for, Turning to (Về phần, Đối với, Chuyển sang) | As for the budget, we will discuss it tomorrow. (Về phần** ngân sách, chúng ta sẽ thảo luận vào ngày mai.) |
4. Tính liên kết từ vựng (Lexical Cohesion - Chuỗi từ)
Các nhà văn chuyên nghiệp sử dụng một "chuỗi" các từ liên quan (từ đồng nghĩa hoặc các khái niệm liên quan) để duy trì chủ đề mà không lặp lại cùng một từ.
The city is incredibly crowded. This metropolis struggles with traffic, making life in the urban center difficult for many residents.
(Thành phố → đô thị lớn → trung tâm đô thị đều thuộc cùng một chuỗi từ vựng.)
(Thành phố này đông đúc đến khó tin. Đô thị lớn này phải vật lộn với giao thông, khiến cuộc sống ở trung tâm đô thị trở nên khó khăn cho nhiều cư dân.)
Các lỗi thường gặp và cách khắc phục
| ✗ Sai / Lủng củng | ✓ Đúng / Chuyên nghiệp | Lý do |
|---|---|---|
| I like apples. I like oranges too. | I like apples, and oranges too. | Sử dụng lược bỏ để tránh lặp lại "I like." |
| He failed. This caused him sad. | He failed. This made him sad. | Sử dụng "This" để chỉ toàn bộ tình huống. |
| Moreover... (at start of a story) | First of all... | Moreover dùng để thêm vào một ý đã có; không thể dùng để bắt đầu một danh sách. |
| The car is old. The car is slow. | The car is old; it is also slow. | Sử dụng đại từ để tăng tính liên kết. |
Tóm tắt
| Kỹ thuật | Mục tiêu | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tham chiếu (Reference) | Liên kết người/ý tưởng | I saw Sam. He was busy. (Tôi thấy Sam. Anh ấy đang bận.) |
| Thay thế (Substitution) | Tránh lặp từ | I'll take the small one. (Tôi sẽ lấy cái nhỏ đó.) |
| Lược bỏ (Ellipsis) | Bỏ các từ hiển nhiên | I've eaten, but he hasn't. (Tôi đã ăn rồi, nhưng anh ấy thì chưa.) |
| Từ nối (Markers) | Hướng dẫn người đọc | Therefore, we must act. (Do đó**, chúng ta phải hành động.) |
💡 Điểm mấu chốt: Một diễn ngôn tốt là làm cho công việc của người đọc trở nên dễ dàng. Hãy sử dụng "biển báo giao thông" (các từ nối) và "chất kết dính logic" (tham chiếu) để người đọc không bao giờ phải hỏi "Người viết đang nói về cái gì vậy?"